یکشنبه، ۸ شهریور ۱۴۰۵

قهوه برای خیلی از ما یعنی یک فنجان نوشیدنی گرم در ابتدای روز هستش؛ اما در گوشههای مختلف جهان، قهوه چیزی بسیار فراتر از یک نوشیدنی ساده است.
گاهی قهوه بخشی از یک مراسم سنتی است، گاهی نشانه مهماننوازی و در بعضی فرهنگها حتی نحوه سرو کردن، تعداد فنجانها و شیوه نوشیدن آن معنا و مفهوم خاصی دارد.
از قهوهای که ساعتها برای مهمان آماده میشود تا فنجانی که با نمک نوشیده میشود.
رسمهای نوشیدن قهوه در جهان آنقدر متنوعاند که میتوانند هر علاقهمند به قهوهای را شگفتزده کنند.
در این مطلب از مجله کافه دانه سراغ بعضی از عجیبترین و جالبترین رسمهای قهوهنوشی در جهان میرویم.

در اتیوپی، قهوه فقط بخشی از زندگی روزمره نیست؛ بلکه در بسیاری از موقعیتها بخشی از یک مراسم اجتماعی و فرهنگی محسوب میشود.
در مراسم سنتی قهوه اتیوپی، دانههای سبز قهوه معمولاً در حضور مهمانان برشته میشوند. عطر دانههای تازهبرشتهشده در فضا پخش میشود و سپس دانهها آسیاب شده و در ظرف مخصوصی به نام جبِنا (Jebena) دم میشوند.
یکی از جذابترین بخشهای این رسم، سرو قهوه در چند مرحله است. در بسیاری از سنتها، قهوه در سه نوبت سرو میشود که نامهای متفاوتی دارند.
در اینجا عجله جایی ندارد؛ نوشیدن قهوه خودش یک مراسم است.

قهوه ترک یکی از شناختهشدهترین شیوههای تهیه قهوه در جهان است، اما یکی از رسمهای جالب مرتبط با آن بعد از نوشیدن قهوه اتفاق میافتد.
در فال قهوه ترک، فنجان پس از نوشیدن قهوه برگردانده میشود تا تفالهها خشک شوند. سپس شکلهایی که روی دیواره فنجان باقی ماندهاند تفسیر میشوند.
البته فال قهوه بیشتر یک رسم و سرگرمی فرهنگی است و نباید آن را روشی واقعی برای پیشبینی آینده دانست.
فرهنگ قهوه در ترکیه آنقدر اهمیت دارد که حتی ضربالمثل معروفی درباره آن وجود دارد که مفهومش این است:
یک فنجان قهوه، خاطرهای ماندگار برای سالها به جا میگذارد.

در بسیاری از کشورهای عربی، بهویژه کشورهای حوزه خلیج فارس، قهوه عربی جایگاه مهمی در فرهنگ مهماننوازی دارد.
قهوه معمولاً در فنجانهای کوچک سرو میشود و میزبان ممکن است چند بار فنجان مهمان را پر کند.
اما یکی از رسمهای جالب این است که اگر مهمان دیگر قهوه نمیخواهد، معمولاً فنجان را کمی به چپ و راست تکان میدهد.
این حرکت به میزبان نشان میدهد که:
«ممنون، دیگر قهوه نمیخواهم.»
بدون این علامت، ممکن است میزبان همچنان قهوه بیشتری برای مهمان بریزد!

یکی از دوستداشتنیترین رسمهای قهوهنوشی جهان را میتوان در سوئد پیدا کرد
فیکا صرفاً یک «استراحت برای قهوه» نیست. این واژه به یک سنت اجتماعی اشاره دارد که در آن افراد برای مدتی از کار و مشغله فاصله میگیرند، قهوه مینوشند و معمولاً چیزی شیرین مانند کیک یا نان دارچینی میخورند.
نکته جالب اینجاست که فیکا بیشتر از آنکه درباره خود قهوه باشد، درباره ارتباط با دیگران و لذت بردن از یک لحظه آرام است.
شاید به همین دلیل است که قهوه در فرهنگ سوئدی چنین جایگاه مهمی پیدا کرده است.

فنلاند سالهاست در میان کشورهای دارای بالاترین میزان مصرف سرانه قهوه در جهان قرار دارد.
در فرهنگ کاری و اجتماعی فنلاند، استراحت قهوه جایگاه مشخصی دارد و حتی در بسیاری از محیطهای کاری، زمان مشخصی برای آن در نظر گرفته میشود.
برای یک گردشگر شاید عجیب باشد که قهوه تا این اندازه در برنامه روزانه یک جامعه حضور داشته باشد؛ اما برای مردم فنلاند، قهوه بخشی کاملاً طبیعی از زندگی روزمره است.

وقتی صحبت از رسمها و فرهنگهای متفاوت قهوه میشود، نمیتوان از ویتنام گذشت.
در ویتنام نوشیدنیای به نام قهوه تخممرغ یا Cà phê trứng وجود دارد که با قهوه و ترکیبی خامهای از زرده تخممرغ و شیر یا شیر تغلیظشده تهیه میشود.
شاید ترکیب قهوه و تخممرغ در نگاه اول عجیب باشد، اما نتیجه چیزی شبیه یک دسر قهوهای غلیظ و شیرین است.
این نوشیدنی بهخصوص در هانوی به یکی از نمادهای فرهنگ کافهای شهر تبدیل شده است.

ایتالیا را نمیتوان از فهرست فرهنگهای خاص قهوه حذف کرد.
برای بسیاری از ایتالیاییها، اسپرسو بخشی از ریتم روزانه است و معمولاً سریع و در محیط کافه نوشیده میشود.
اما یکی از چیزهایی که برای گردشگران جالب است، تفاوت زمان مصرف بعضی نوشیدنیهاست.
مثلاً کاپوچینو بیشتر به عنوان نوشیدنی صبحانه شناخته میشود و سفارش آن در ساعات بعدی روز ممکن است برای یک ایتالیایی کمی غیرمعمول باشد.
البته این موضوع یک قانون رسمی نیست و در ایتالیا هم افراد میتوانند هر نوشیدنیای را هر زمان که بخواهند سفارش دهند؛ اما این تفاوت فرهنگی، بخشی از جذابیت فرهنگ قهوه ایتالیاست.

ژاپن شاید اولین کشوری نباشد که با شنیدن نامش به یاد قهوه میافتیم، اما فرهنگ قهوه در این کشور داستان جالبی دارد.
کیسّاتن (Kissaten)، کافههای سنتی ژاپنی، فضایی آرام و متفاوت از بسیاری از کافههای مدرن دارند.
در این مکانها، آمادهسازی قهوه میتواند بخشی از تجربه مشتری باشد.
تمرکز، سکوت و دقت در آمادهسازی نوشیدنی باعث شده قهوه در برخی از این کافهها بیشتر شبیه یک تجربه آرام و آیینی باشد تا صرفاً یک نوشیدنی سریع.

یکی دیگر از نمونههای جالب، Irish Coffee یا قهوه ایرلندی است.
این نوشیدنی از ترکیب قهوه، شکر و ویسکی ایرلندی به همراه لایهای از خامه تهیه میشود.
آنچه این نوشیدنی را جالب میکند، فقط ترکیب مواد نیست؛ بلکه داستان شکلگیری آن و ارتباطش با فرهنگ کافه و مهماننوازی ایرلندی است.
البته این نوشیدنی به دلیل داشتن الکل برای همه مناسب نیست و بیشتر به عنوان بخشی از فرهنگ نوشیدنی ایرلندی شناخته میشود.
قهوه تقریباً در همه این فرهنگها یک نقش مشترک دارد:
آدمها را دور هم جمع میکند.
ممکن است در اتیوپی ساعتها برای مراسم قهوه وقت گذاشته شود، در سوئد قهوه بهانهای برای گفتوگو باشد، در ترکیه تفالههای قهوه تبدیل به سرگرمی شوند یا در کشورهای عربی یک فنجان کوچک نشانه مهماننوازی باشد.
خود قهوه شاید یک نوشیدنی جهانی باشد، اما شیوه نوشیدن آن کاملاً محلی و فرهنگی است.
شاید جذابترین ویژگی قهوه همین باشد که در هر کشور داستان متفاوتی برای تعریف کردن دارد.
یک جا قهوه نماد مهماننوازی است، جای دیگر فرصتی برای استراحت، در جایی بخشی از یک مراسم سنتی و در کشوری دیگر حتی بهانهای برای فال گرفتن.
پس دفعه بعد که یک فنجان قهوه در دست گرفتید، فقط به طعم و عطر آن فکر نکنید؛ به این فکر کنید که همین دانههای کوچک قهوه چگونه توانستهاند فرهنگهای مختلف جهان را به شیوههای کاملاً متفاوت تحت تأثیر قرار دهند.
و شاید همین راز ماندگاری قهوه باشد؛
قهوه فقط چیزی نیست که مینوشیم؛ بخشی از لحظهای است که با آن زندگی میکنیم.